آلودگی هوای شهر ما


نگار نوری نشاط
دانش آموز کلاس پنجم یک – دبستان شهید دکتر چمران
تهران، آذر 1389


فهرست مطالب

مقدمه    4
از آلودگی هوا چه می دانیم ؟    5
مواد آلوده کننده چیستند؟    6
چرا هوای تهران آلوده شده است ؟    8
از دست ما کودکان چه بر می آید ؟    9
از دست بزرگترها چه بر می آید ؟    10
چند پیشنهاد برای مدیران مدرسه    11
شعری در باره آلودگی هوای تهران    12
منابع    14


مقدمه
این کتاب در باره آلودگی هوا است و در آن قصد داریم به دو پرسش پاسخ دهیم که چرا هوا آلوده شده است و از دست ما کودکان و مردم تهران چه بر می آید. برای این کار باید بدانیم که آلودگی هوا چیست و برای همین کتاب را با همین پرسش شروع کرده ایم. من تلاش کرده ام که در این کتاب از تصاویر نیز استفاده کنم تا برای خواننده ها جالب شود.
ما فقط یک کره زمین داریم و همه ما انسان ها روی همین یک کره زندگی می کنیم. این کره خانه ماست و اگر قرار باشد که آلوده شود، زندگی انسان ها مورد تهدید قرار می گیرد. برای همین حفظ محیط زیست یعنی حفظ زندگی.
شهر ما خانه ماست. کسی خانه اش را کثیف نمی کند. اما ما شهرمان را کثیف کرده ایم یعنی این که خانه مان را کثیف کرده ایم. هنوز دیر نشده است و می توانیم آن را بار دیگر تمیز کنیم.

از آلودگی هوا چه می دانیم ؟

آلودگی هوا به وجود هر ماده ای در هوا که می تواند برای انسان یا محیط او مضر باشد گفته می شود. وقتی یک ماده ای هوا را آلوده می کند، به آن آلاینده می گوییم. آلاینده ها ممکن است طبیعی یا ساخته دست بشر باشند و ممکن است به اشکال مختلف ذرات جامد یا قطرات مایع یا گاز باشند. تعداد آلاینده ها بسیار زیاد است.
برای مثال وقتی همه خانواده ها در شهر تهران یک ماشین دارند و هر روز با آن بیرون می روند، ماشین ها تولید گازهای آلوده می کنند و باعث آلودگی شهر ما می شوند. مثال دیگر، سوختی است که برای گرم کردن خانه هایمان استفاده می شود. برخی از اتوبوس ها و کامیون ها هم که گازوئیل مصرف می کنند، بسیار آلوده کننده هستند.
البته در نزدیکی تهران نیز کارخانه های بسیاری وجود دارند که آلودگی هوا را بیشتر می کنند. از برخی از این کارخانه ها دودهایی ببرون می آید که باعث آلودگی هوا می شود.

 مواد آلوده کننده چیستند؟

•    مونوکسید کربن (CO):
گاز سمی مونوکسید کربن به طور عمده مربوط به ماشین هایی است که مصرف سوخت آنها بنزین است.
این ماشین ها مقدار زیادی گاز CO را از طریق لوله اگزوز وارد هوا می‌کنند.

•    دی اکسید گوگرد :
عمدتا مربوط به نفت کوره (نفت سیاه) است که در بعضی کارخانه ها و تاسیسات حرارت مرکزی و تولید نیرو مورد استفاده قرار می‌گیرد.

•    اکسیدهای نیتروژن دار:
به طور عمده مربوط به نفت کوره ، گازوئیل و مقدار کمتری مربوط به مصرف بنزین و نفت سفید است. مثلاً اوتوبوس ها و کامیون ها باعث تولید این گاز می شود .

•    هیدروکربن‌های سوخته نشده :
عمدتا مربوط به خودروهایی است که بنزین مصرف می‌کنند. نفت کوره و گازوئیل در این مورد سهم کمتری دارند.

•    ذرات ریز معلق :
به طور عمده از سوختن نفت کوره حاصل می‌شود.

•    برمید سرب :
در نتیجه مصرف بنزین در موتور اتومبیل‌ها حاصل می‌شود.

•    سایر ترکیبات سربی :
بنزین خودروها اغلب دارای ماده‌ای به نام تترا اتیل سرب است، که به منظور روان کردن کار سوپاپ‌ها و بهسوزی بنزین به آن اضافه می‌شود.
این ماده هنگام سوختن بنزین باعث پراکنده شدن ذره‌های جامد و معلق ترکیبات سرب در هوا می‌شود که هم سمی‌اند و هم به صورت رسوب‌های جامد وارد دستگاه تنفسی می‌شوند.

چرا هوای تهران آلوده شده است ؟
هوای تهران آلوده شده است چون تهران شهر بزرگی است و در آن ماشین های بسیاری وجود دارند. و دود این ماشین ها در آسمان جمع می شود. البته دود خانه ها و گرد و غبار خیابان ها و نیز دود ناشی از کارخانه ها و دود اتوبوس ها و کامیون ها هم در هوا جمع شده است.
یک علت دیگر آلودگی هوای تهران، وارونگی هوا است. وارونگی یعنی اینکه هوا در نزدیک زمین باید گرم تر و هر چه ارتفاع بیشتر می شود باید سردتر شود. ولی وقتی که هوای پایین تر سرد و هوای بالاتر گرم می شود، وارونگی به وجود می آید. وارونگی هوا علت آلودگی هوا در شهرهای بزرگ است.
 


از دست ما کودکان چه بر می آید ؟

ما کودکان می توانیم مانند نگهبانان محیط زیست در خانه و کوچه خود باشیم. درست مانند همیار پلیس. یعنی کودکان می توانند همیار محیط زیست باشند. مثلا اگر بابا می خواهد برود و نان بخرد و از ماشین استفاده می کند، به او می گوییم: بابا جان، با ماشین نرو، هوا آلوده می شود. می توانی پیاده بروی یا با دوچرخه.
یا اگر مامان می خواهد صبح ما را به مدرسه برساند، بگوییم: پیاده می رویم. تازه مامان در راه هم با هم حرف می زنیم و پیاده روی می کنیم.
اگر پدر می خواهد سیگار بکشد، نگذاریم و بگوییم که اگر سیگار بکشد، هم ریه های خودش خراب می شود و هم دود وارد محیط می شود. و این دود برای ما کودکان هم ضرر دارد.
البته در روزهای خیلی آلوده نباید از خانه بیرون رویم و اگر مامان و بابا می خواهند برنامه میهمانی بگذارند، به آنها می گوییم که چند روز صبر کنند تا آلودگی برطرف شود.

  
از دست بزرگترها چه بر می آید ؟

پدر  و مادر ما مسئولیت مهمی نسبت به محیط زیست و شهر ما دارند. گاهی اوقات یادشان می رود که باید مراقب آلودگی هوا باشند. آنها می توانند کارهای زیادی برای شهر تهران انجام دهند. وقتی یک روز ماشین خود را بیرون نمی برند، به پاکیزگی هوا کمک می کنند. همچنین وقتی در محل کار هستند باید مراقب باشند که کار آنها چه اثری بر هوا دارد. و اگر هوا را آلوده می کنند، سعی کنند که کمتر شود.

برای اینکه پدر و مادر ما بیشتر از محیط زیست حفاظت کنند، باید زیاد کتاب بخوانند. وقتی آنها در باره آلودگی هوا بیشتر بدانند، بهتر می توانند برای زندگی خود تصمیم بگیرند. پدر و مادر باید کتابهای زیادی در باره محیط زیست بخوانند.

پدر من در یک انجمن غیردولتی محیط زیست فعالیت می کنند. او بسیار محیط زیست را دوست دارد. خوب است که از پدر و مادرهمایمان بخواهیم که در انجمن های محیط زیست عضو شوند.


چند پیشنهاد برای مدیران مدرسه
•    پیشنهاد می کنم که یک جلسه بگذارید و همه پدر و مادرها را دعوت کنید و از آنها بخواهید که هر کاری از دستشان بر می آید انجام دهند تا آلودگی کمتر شود. اگر این کار را در همه مدرسه ها انجام شود، آنگاه خیلی از خانواده ها برای اینکه شهرمان کمتر آلوده باشد، تلاش می کنند.
•    پیشنهاد می کنم مدرسه به پدر و مادرهایی که فرزند خود را با ماشین شخصی به مدرسه می آورد، و ظهر از مدرسه می برد، صحبت کند که اگر علاقه مند هستند، سعی کنند صبح ها و ظهرها از ماشین استفاده نکنند و این کار را با پیاده روی انجام دهند یا با دوچرخه. البته این شامل حال پدر و مادر خودم هم می شود. من که ظهرها خودم پیاده به خانه می روم. سعی می کنم پدر و مادرم را راضی کنم که صبح نیز مرا با ماشین به مدرسه نیاورند و خدوم پیاده به مدرسه بروم. البته من تنها فقط سوار ماشین نمی شوم بلکه هدیه که دختر همسایه مان است از همان ماشین پدرم استفاده می کند تا کمتر به محیط زیست لطمه برسد. تازه بعضی اوقات هم پیاده می آییم.

شعری در باره آلودگی هوای تهران
هوا آ لوده شد، جونت سلا مت!
دهان پر دوده شد، جونت سلا مت!
***
آهای همشهری جون حالت چطوره
حال میزون امسالت چطوره
پرنده تو قفس بالت چطوره
توی این وضع، اقبالت چطوره
بکن شکر خدا، خوش باش و راحت
هوا آلوده شد جونت سلا مت!
دهان پردود شده جونت سلا مت!
***
می بینی شهرمون پردود و دم شد
می بینی کله هامون باز خم شد
می بینی دم شبیه بازدم شد
هوای پاک می بینی چه کم شد
ولی با این همه دنیا بکامت
هوا آلوده شد جونت سلا مت!
ریه چون روده شد جونت سلا مت!
***
نگو آفتابمون بی مشتری شد
نگو خورشیدمون خاکستری شد
نگو بابای پیرم بستری شد
ببین تجریش مثل آذری شد
همه هستند در حال فلا کت
هوا آلوده شد جونت سلا مت!
دهان پردوده شد جونت سلا مت!
***
می گن باید برن کم کم از این شهر
می گن باید برن نم نم از این شهر
می گن باید برن از دم از این شهر
همه نسل بنیآدم از این شهر
شما اما بمون با استقامت!
هوا آلوده شد جونت سلا مت!
ریه چون روده شد جونت سلا مت!

 نویسنده : محمدحسین روانبخش - مردمسالاری

منابع

  • وب سایت روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران: از آلودگی هوا چه میدانیم ؟ تهیه شده توسط مرکز تحقیقات محیط زیست دانشگاه علوم پزشکی تهران (http://publicrelations.tums.ac.ir/articles/index.asp?articleID=69)
  • شبکه خبر: سایت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - جعبه سلامت (بهداشت آلودگی هوا) (http://www.irinn.ir/Default.aspx?TabId=15&nid=198159)
  • روزنامه مردم سالاری برای شعر در باره آلودگی هوا.
  • جستجوی تصاویر از گوگل (http://www.google.com